Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh

Nguồn gốc quân sự

Vào tháng 4 năm 1965, Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương của Hoa Kỳ ra lệnh khảo sát kỹ thuật cho một sân bay mới tại vịnh Cam Ranh, và vào giữa năm 1965, tổ hợp nhà thầu xây dựng RMK-BRJ được giao nhiệm vụ xây dựng sân bay này^[4]. Đường băng đầu tiên là một dải tạm thời dài 10,000 ft bằng tấm ghép nhôm AM-2, bao phủ khoảng 200,000 mét vuông; đường băng hoàn thành trong 50 ngày và tấm ghép cuối cùng được đặt vào ngày 16 tháng 10 năm 1965^[4]. Các đơn vị Lục quân, Hải quân, Thủy quân lục chiến và Không quân Hoa Kỳ sử dụng toàn bộ khu phức hợp vịnh Cam Ranh kể từ khi mở cửa năm 1965 cho đến khi đóng cửa năm 1972 trong đợt rút quân của Hoa Kỳ^[4].

Sau Hiệp định Paris năm 1973, căn cứ được bàn giao cho Không lực Việt Nam Cộng hòa^[2]. Từ năm 1979 đến năm 2002, cơ sở này được hải quân Liên Xô rồi hải quân Nga sử dụng^[4], và vẫn nằm trong tay quân đội cho đến năm 2004^[2]. Sân bay hiện vẫn được dùng chung giữa hàng không dân dụng và quân đội^[2][3].

Mở cửa cho các chuyến bay dân dụng

Vào ngày 19 tháng 5 năm 2004, sân bay tiếp nhận chuyến bay dân dụng đầu tiên, từ Hà Nội, thay thế sân bay Nha Trang, vốn nằm trong thành phố, có diện tích hạn chế và bị giới hạn vì lý do an toàn^[2]. Lượng khách ban đầu còn ít: khoảng 500,000 hành khách năm 2007, khi đó đứng thứ tám tại Việt Nam về sản lượng, và 683,000 vào năm 2008^[2]. Hoạt động ban đêm bắt đầu vào tháng 6 năm 2008^[2].

Vào ngày 16 tháng 8 năm 2007, Văn phòng Chính phủ ban hành quyết định nâng cấp Cam Ranh thành sân bay quốc tế^[2]. Địa vị này có hiệu lực vào tháng 12 năm 2009 cùng với việc khai trương một nhà ga mới, đưa Cam Ranh trở thành sân bay quốc tế thứ ba của khu vực duyên hải miền Trung; vào buổi sáng quyết định được công bố, sân bay đón một chuyến bay Airbus A319 của SilkAir bay thẳng từ Singapore^[2].

Đường băng và nhà ga

Sân bay có hai đường băng bê tông song song, 02L/20R và 02R/20L, mỗi đường dài 3,048 m^[1][2]. Phần mô tả tiếng Việt ghi chiều rộng là 45 m^[2] còn bài tiếng Anh ghi 150 ft, tức 45.72 m, và in thành 46 m^[1], nên hai con số là cùng một phép đo được làm tròn khác nhau chứ không phải một sự bất đồng giữa các nguồn. Đường băng thứ hai khởi công ngày 15 tháng 3 năm 2015 và đưa vào khai thác ngày 10 tháng 10 năm 2019^[2]. Sân đỗ có 33 vị trí đỗ tàu bay và sân bay được xếp cấp 4E, đủ khả năng tiếp nhận các loại Boeing 787, 777 và 767, Airbus A350, A320 và A321 cùng ATR 72^[2].

Nhà ga 1, dùng cho các chuyến bay nội địa, được khởi công năm 2007 và khánh thành vào ngày 12 tháng 12 năm 2009. Nhà ga có diện tích 14,000 m², có hai cầu ống dẫn khách và được thiết kế cho 800 hành khách mỗi giờ, gồm 600 nội địa và 200 quốc tế. Một đợt nâng cấp thực hiện trong giai đoạn 2015 đến 2016 đã nâng công suất hàng năm từ 1.5 triệu lên tối đa 2.7 triệu hành khách^[1].

Nhà ga 2, nhà ga quốc tế, do Turner Construction xây dựng và khai trương vào ngày 30 tháng 6 năm 2018 sau 19 tháng thi công^[1][2]. Nhà ga có diện tích 50,500 m² trên ba tầng, với bốn cầu ống dẫn khách, mười cửa ra tàu bay, sáu băng chuyền hành lý và 80 quầy làm thủ tục^[1]. Hình dáng mái nhà ga được lấy cảm hứng từ hình tổ yến, một sản vật gắn liền với Khánh Hòa, và từ những con sóng của vịnh Nha Trang^[1]. Nhà ga do Công ty Cổ phần Nhà ga Quốc tế Cam Ranh sở hữu và vận hành, một công ty tách biệt với đơn vị vận hành sân bay^[1][2].

Lượng hành khách

Cam Ranh tăng trưởng nhanh trong suốt thập niên 2010, vượt mốc một triệu hành khách năm 2011 và chín triệu vào năm 2019, khiến sân bay này trở thành sân bay đông khách thứ tư tại Việt Nam, sau Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội và Đà Nẵng^[1]. Lượng khách giảm xuống còn 972,817 vào năm 2021 trước khi phục hồi^[1]. Năm 2024, sân bay phục vụ hơn 6.8 triệu hành khách trên 40,044 chuyến bay, được tờ báo tỉnh đưa tin là mức tăng khoảng 20 phần trăm so với năm 2023, và doanh thu ước tính đạt 666.1 tỷ đồng^[5].

Hãng hàng không và đường bay

Trong bảy tháng đầu năm 2025, sân bay phục vụ 24,632 lượt cất hạ cánh, chở hơn 4.2 triệu hành khách, tăng 2.8 phần trăm so với cùng kỳ năm 2024; trong đó 14,827 lượt là các chuyến bay quốc tế, chở hơn 2.7 triệu hành khách, tăng 4.3 phần trăm^[6].

Vào thời điểm đó, bốn hãng hàng không Việt Nam khai thác các đường bay đến Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng và Đà Nẵng với trung bình 46 chuyến mỗi ngày, và 22 hãng hàng không nước ngoài khai thác các thị trường gồm Hàn Quốc, Trung Quốc, Nga, Thái Lan, Malaysia và Trung Á với trung bình 70 chuyến mỗi ngày^[6]. Sở du lịch tỉnh báo cáo tình trạng xếp hàng tại khu vực kiểm soát hộ chiếu vào giờ cao điểm và sự cố kỹ thuật trên băng chuyền hành lý nội địa, còn Ủy ban nhân dân tỉnh đã yêu cầu sân bay cùng các cơ quan biên phòng, hải quan rút ngắn thời gian xử lý^[6].

Quy hoạch tổng thể đến năm 2050

Bộ Xây dựng đã phê duyệt quy hoạch tổng thể của sân bay cho giai đoạn 2021 đến 2030, tầm nhìn đến năm 2050, theo Quyết định 872/QĐ-BXD ngày 5 tháng 6 năm 2026^[3]. Cho giai đoạn đến năm 2030, sân bay được quy hoạch ở cấp sân bay 4E với khoảng 19.0 triệu hành khách và 50,000 tấn hàng hóa mỗi năm; đến năm 2050, các con số này tăng lên khoảng 36.0 triệu hành khách và 100,000 tấn^[3].

Theo quy hoạch, đường băng 02R/20L được giữ nguyên như hiện trạng, còn 02L/20R được thay bằng một đường băng dài 3,350 m, rộng 45 m, cách tim đường băng kia khoảng 360 m về phía tây^[7]. Sân đỗ mở rộng lên khoảng 45 vị trí đỗ vào năm 2030 và khoảng 70 vị trí vào năm 2050^[7]. Một nhà ga 1 mới sẽ được nối vào nhà ga hiện có để đạt tổng công suất 11.0 triệu hành khách mỗi năm, còn nhà ga 2 sẽ được mở rộng lên khoảng 8.0 triệu; đến năm 2050, nhà ga 1 đạt khoảng 14.0 triệu và một nhà ga 3 mới ở phía nam bổ sung thêm 14.0 triệu nữa^[7]. Nhà ga hàng hóa ở phía bắc nhà ga 2 được quy hoạch ở mức 50,000 tấn mỗi năm, tăng lên 100,000 tấn^[7]. Tổng diện tích đất cần dùng khoảng 628.41 ha, trong đó khoảng 238.00 ha do hàng không dân dụng quản lý, khoảng 47.89 ha do quân đội quản lý và khoảng 342.52 ha là đất dùng chung dưới sự quản lý của hàng không dân dụng^[7].