Đảo Bình Ba

Địa lý

Bình Ba nằm ở cửa vịnh Cam Ranh; bài viết trên Wikipedia tiếng Pháp cho biết hòn đảo che chắn cho vịnh và chia cửa vịnh thành hai lối vào^[4]. Wikipedia tiếng Việt ghi diện tích hơn 3 km²^[1], Wikidata ghi 3 km²^[3] và Nhân Dân ghi hơn 300 ha^[7]. Nhân Dân mô tả ba ngọn đồi là Ma Du, Hòn Cò và Mũi Nam, cùng các bãi biển Bãi Chướng, Bãi Nồm và Hòn Rùa^[7]; các bài viết trên Wikipedia tiếng Việt và tiếng Anh nêu tên Bãi Chướng (nhiều đá, nước trong), Bãi Nồm (cát trắng) và Bãi Nhà Cũ (nổi tiếng với cầu gai)^[1][2].

Đảo cách Nha Trang khoảng 60 km về phía nam và cách cảng Ba Ngòi 15 km về phía đông^[1]; Dân Trí ghi khoảng cách từ đất liền là khoảng 20 km^[8], còn Nhân Dân mô tả hành trình từ bến Ba Ngòi mất hơn một giờ bằng thuyền^[7]. Wikidata ghi tọa độ 11.837678, 109.240193 và liệt kê Biển Đông là vùng biển tiếp giáp^[3].

Định cư và dân số

Wikipedia tiếng Việt cho dân số gần 5,000 người tại bốn thôn là Bình Hưng, Bình An, Bình Ba Đông và Bình Ba Tây^[1]; bài viết tiếng Anh cho biết cư dân tập trung quanh bến tàu về phía Bãi Nồm, phần còn lại của đảo thưa dân^[2]. Chính bài tiếng Việt đó mở đầu bằng cách kể Bình Hưng như một trong Tứ Bình theo đúng nghĩa của nó, một hòn đảo bên cạnh Bình Ba chứ không phải một thôn trên đảo, và đó cũng là cách Bình Hưng được trình bày ở đây và trong bài riêng của nó; nguồn không dung hòa hai cách hiểu này^[1]. Ngư dân địa phương được dẫn lời trong bài tiếng Việt truy nguyên tổ tiên họ là những người di cư từ Bình Định vào khoảng cuối thế kỷ 17 và đầu thế kỷ 18, và hiểu chữ 'Bình' trong tên gọi hoặc là 'hòa bình' hoặc là ký ức về Bình Định^[1].

Bài viết tiếng Pháp xác định thời điểm định cư là năm 1820 và nêu tên ba người khai lập đến từ Bình Định là Nguyễn Phụng, Phan Bạc và Nguyễn Hơn^[4], trong khi Nhân Dân ghi các bậc tiền hiền theo truyền thuyết là Nguyễn Phụng, Nguyễn Hơn và Nguyễn Tùng^[7]; các nguồn không thống nhất về thời điểm và về tên người thứ ba. Bài viết tiếng Anh liệt kê các di tích chiến tranh từ trước năm 1975, lăng Ngũ Hành và đình làng Bình Ba^[2].

Kinh tế

Nhân Dân mô tả kinh tế của đảo là đánh bắt và nuôi trồng thủy sản gồm sò điệp, vẹm, ốc hương, cua và cá, và trên hết là tôm hùm^[7]. Dân Trí liệt kê bốn loại tôm hùm nuôi: đỏ, xanh, 'bông' và 'sao'^[8]. Truyền thông Việt Nam gọi Bình Ba là 'đảo tôm hùm' và, cùng với Bình Hưng, Bình Lập và Bình Tiên, là một phần của nhóm địa danh ven biển 'Tứ Bình'^[1][2]. Không tìm thấy số liệu công bố nào về số lượng bè nuôi tôm hùm hoặc sản lượng hàng năm.

Hành chính

Cho đến ngày 30 tháng 6 năm 2025, Bình Ba cùng với đảo Bình Hưng lân cận tạo thành xã Cam Bình thuộc thành phố Cam Ranh^[4][8]. Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 ngày 16 tháng 6 năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, đã sáp nhập Cam Lập, Cam Bình, Cam Thịnh Đông và Cam Thịnh Tây thành một xã mới mang tên Nam Cam Ranh^[6]. Wikipedia tiếng Việt ghi xã mới có diện tích 92.59 km², dân số 23,525 người năm 2025 và 14 thôn, trong đó có Bình Ba Đông, Bình Ba Tây, Bình Hưng và Bình Lập^[5].

Khu vực quân sự và lệnh cấm du lịch

Quyết định 44/2015/QĐ-TTg, do Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng ký ngày 22 tháng 9 năm 2015 và có hiệu lực từ ngày 6 tháng 11 năm 2015, ban hành Quy chế bảo đảm an ninh, an toàn Căn cứ quân sự Cam Ranh^[9]. Sài Gòn Giải Phóng trích dẫn Điều 37 khoản 4 của quy chế này: khu vực Mũi Hời, đảo Bình Ba và Hòn Chút (đảo Bình Hưng) không được tiến hành hoạt động du lịch^[10].

Quyết định 04/2025/QĐ-TTg ngày 30 tháng 9 năm 2025 ban hành một quy chế mới về bảo vệ căn cứ này theo Luật số 25/2023/QH15. Điều 21 khoản 1 của quy chế nêu, theo nguyên văn được Bảo vệ Pháp luật trích dẫn: 'Ngoài hoạt động quy định tại điểm a khoản 4 Điều 18 Luật số 25/2023/QH15 thì khu vực Mũi Hời, đảo Bình Ba, Hòn Chút không được tiến hành, phát triển các loại hình du lịch'^[11]. Znews đưa tin cùng điều khoản này và cho biết quy định hạn chế áp dụng cho mọi khách du lịch, cả trong nước lẫn nước ngoài^[12].

Vào tháng 12 năm 2024, Sài Gòn Giải Phóng đưa tin các tour đến Bình Ba và Bình Hưng vẫn được quảng cáo trên Google, Facebook và TikTok bất chấp lệnh cấm; giám đốc sở du lịch tỉnh xác nhận rằng các công ty không được phép tổ chức những tour như vậy, chính quyền thành phố Cam Ranh ghi nhận có người viện cớ thăm thân để ra đảo, và một công ty lữ hành ở Thành phố Hồ Chí Minh được báo này liên hệ đã khẳng định sai sự thật rằng chỉ người nước ngoài mới bị hạn chế^[10].

Chỉ thị tháng 6 năm 2026

Vào ngày 4 tháng 6 năm 2026, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa đã chỉ đạo các công ty lữ hành ngừng tổ chức và quảng bá tour đến Mũi Hời, đảo Bình Ba và Hòn Chút, rà soát và chấm dứt mọi hoạt động du lịch trong khu vực bị cấm, không thực hiện các chương trình tham quan tại đây, và gỡ bỏ quảng cáo cùng các sản phẩm quảng bá cho các tour này^[12][13]. Ủy ban nhân dân xã Nam Cam Ranh được giao trách nhiệm kiểm tra và xử lý vi phạm^[13]. Chỉ thị này viện dẫn quyết định của Thủ tướng ngày 22 tháng 9 năm 2015 và Quyết định 04/2025/QĐ-TTg ngày 30 tháng 9 năm 2025 làm căn cứ pháp lý^[13].