Đèo · Vạn Ninh
Đèo Cả
Đèo Cả
Đèo Cả là một đèo trên Quốc lộ 1 ở khu vực Nam Trung Bộ Việt Nam, băng qua dãy núi Đại Lãnh thuộc hệ Trường Sơn tại nơi dãy núi này đổ xuống biển. Wikipedia tiếng Việt ghi đèo dài 12 km và điểm cao nhất là 333 m[1]. Phía nam đèo thuộc xã Đại Lãnh, tỉnh Khánh Hòa, còn phía bắc thuộc xã Hòa Xuân, mà cả Wikipedia tiếng Việt và OpenStreetMap đều xếp vào tỉnh Đắk Lắk[1][2].
Kể từ ngày 21 tháng 8 năm 2017, phần lớn lưu lượng giao thông qua lại đã sử dụng hầm đường bộ Đèo Cả bên dưới đèo. Hầm chính dài 4.1 km và, cùng với các tuyến đường dẫn, cầu và hầm Cổ Mã dài 500 m, toàn bộ dự án dài 13.5 km với chi phí 15,603 tỷ đồng[3].
Các tài liệu thời Pháp thuộc gọi đèo này là Col Babonneau, và đèo cũng được biết đến trong tiếng Việt với tên Đèo Cục Kịch[4]. Wikipedia tiếng Anh mô tả đây là đèo khó đi thứ hai ở Việt Nam sau Đèo Hải Vân và ghi nhận rằng chúa Nguyễn đã đẩy ranh giới phía nam của mình xuống đến đèo này vào năm 1611[4].
Địa lý
Đèo đưa Quốc lộ 1 vượt dãy Đại Lãnh tại nơi núi đổ xuống biển ở phía bắc vịnh Vân Phong. Wikipedia tiếng Việt cho chiều dài đèo là 12 km và điểm cao nhất là 333 m[1]. Không tìm thấy số liệu công bố nào về diện tích khối núi mà con đường vượt qua, hay về độ cao của đỉnh cao nhất.
Tọa độ được công bố cho đèo này không thống nhất. Wikipedia tiếng Anh định vị tại 12°52′16″N 109°23′57″E[4]; Wikidata ghi 12.8792°N, 109.2778°E[6]; và OpenStreetMap vẽ tuyến đường qua đèo đi qua 12.8451°N, 109.3897°E[2].
Ranh giới tỉnh
Đèo từ lâu đã là nơi một ranh giới tỉnh đi qua. Wikipedia tiếng Việt ghi rằng vào năm 1997, ranh giới giữa tỉnh Phú Yên và tỉnh Khánh Hòa được vạch từ chân núi Đá Đen, chạy theo đường phân thủy đến đỉnh Hòn Nưa, với Vũng Rô thuộc phía Phú Yên[1].
Các nguồn không thống nhất về việc tỉnh nào nằm ở phía bắc. Wikipedia tiếng Anh ghi vị trí của đèo thuộc tỉnh Phú Yên[4], một cách ghi có trước đợt cải cách hành chính ngày 1 tháng 7 năm 2025. Wikipedia tiếng Việt nêu tên xã ở phía bắc là Hòa Xuân thuộc tỉnh Đắk Lắk[1], và một truy vấn ngược tuyến đường trên OpenStreetMap cũng trả về cùng tỉnh này[2].
Hầm Đèo Cả
Công tác xây dựng hầm đường bộ bên dưới đèo khởi công ngày 18 tháng 11 năm 2013[3]. Hầm Cổ Mã, dài 500 m, hoàn thành vào tháng 9 năm 2015; hầm chính Đèo Cả thông xe kỹ thuật ngày 21 tháng 6 năm 2016, và toàn bộ dự án thông xe ngày 21 tháng 8 năm 2017[3].
Hầm chính dài 4.1 km và toàn bộ dự án gồm cả đường dẫn và cầu dài 13.5 km[3]. Mỗi ống hầm rộng 9.8 m và cao 6.5 m, và dự án có bốn làn xe[3]. Tổng vốn đầu tư là 15,603 tỷ đồng, gồm 10,555 tỷ đồng cho hầm Đèo Cả theo hợp đồng xây dựng, vận hành, chuyển giao, 4,509 tỷ đồng cho hầm Cổ Mã, đường dẫn và cầu theo hợp đồng xây dựng, chuyển giao, và 539 tỷ đồng cho công tác tái định cư[3]. Đơn vị vận hành là Công ty Cổ phần Đầu tư Đèo Cả[3].
Tốc độ giới hạn bên trong hầm là 70 đến 90 km/h đối với xe khách dưới 16 chỗ và xe tải dưới 1.5 tấn, và 60 đến 80 km/h đối với các phương tiện khác[3]. Phí được thu tại trạm thu phí hầm Đèo Cả[3].
Sạt lở và đóng đường
Mưa lớn vẫn có thể khiến tuyến đường cũ qua đèo phải đóng lại. Nhân Dân đưa tin Quốc lộ 1 qua Đèo Cả và đèo Cổ Mã lân cận bị ách tắc từ khoảng 01:30 ngày 20 tháng 11 năm 2025 do sạt lở đất và ngập sâu, với hàng chục điểm sạt lở trên hai đèo[5]. Giao thông được thông trở lại lúc 14:00 ngày 21 tháng 11 năm 2025[5].
Đoạn bị ách tắc bao gồm Km1352+900, gần cửa hầm phía bắc, và cầu Sông Ván tại Km1351+700, thuộc xã Đại Lãnh[5].
Câu hỏi và trả lời
Nguồn
Mọi số liệu trong bài viết này đều được trích dẫn từ một trong các trang sau, liệt kê theo thứ tự lần đầu được sử dụng, kèm ngày trang đó được đọc.
Xem thêm
- Đại LãnhBãi biển
- Mũi ĐôiMũi
- Vịnh Vân PhongVịnh
- Đường cao tốc ở Khánh HòaĐường bộ
- Hòn BàNúi
- Đèo Khánh LêĐèo