Núi · Khánh Vĩnh
Hòn Bà
Hòn Bà
Hòn Bà là một ngọn núi ở vùng nội địa tỉnh Khánh Hòa, Việt Nam. Bài viết về khu bảo tồn thiên nhiên ghi đỉnh núi cao 1,578 m[1]; bài viết về huyện Cam Lâm ghi 1,554 m cho cùng ngọn núi đó[6]. Núi cách Nha Trang khoảng 30 km theo đường chim bay và khoảng 60 km đường bộ[1], và rừng quanh núi được bảo vệ dưới tên Khu bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà từ ngày 15 tháng 12 năm 2005[1].
Khu bảo tồn được thành lập theo quyết định 98/2005/QĐ-UBND và có diện tích 20,978.3 ha[1], chia thành một phân khu bảo vệ nghiêm ngặt rộng 10,448.2 ha, một phân khu phục hồi sinh thái rộng 10,530.1 ha và một phân khu hành chính, dịch vụ rộng 15 đến 20 ha[1]. Trước đợt cải cách hành chính ngày 1 tháng 7 năm 2025, khu bảo tồn trải trên bốn huyện: Khánh Vĩnh, Khánh Sơn, Cam Lâm và Diên Khánh[1].
Ngọn núi này gắn liền với Alexandre Yersin, người từ năm 1915 đã xây dựng một trạm nghiên cứu ở độ cao khoảng 1,500 m trên sườn núi và trồng cây canh ki na mang từ Nam Mỹ[1]. Một con đường dài 37 km leo từ Suối Dầu lên đến đỉnh núi[1], nơi nhiệt độ không khí 17 đến 20 độ C được ghi nhận vào tháng 6 năm 2024[3].
Địa lý và khí hậu
Wikipedia tiếng Việt ghi đỉnh núi cao 1,578 m trong bài viết về khu bảo tồn thiên nhiên[1] và 1,554 m trong bài viết về huyện Cam Lâm cũ[6]. Cả hai con số đều đủ cao để mang rừng núi phía trên một đồng bằng ven biển nóng gần như quanh năm. Wikipedia tiếng Việt xác định vị trí ngọn núi và khu bảo tồn quanh nó ở 12°7′7″N 108°56′54″E[1], và Wikidata ghi cùng tọa độ đó[5]. Tra ngược tọa độ này trên OpenStreetMap cho ra xã Suối Dầu[2], một trong các đơn vị đã thay thế các huyện cũ từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.
Nhiệt độ không khí trên đỉnh núi được Tuổi Trẻ đưa tin là 17 đến 20 độ C vào tháng 6 năm 2024[3]. Sự chênh lệch so với vùng ven biển dưới chân núi là chủ đề của bài báo đó[3].
Khu bảo tồn thiên nhiên
Khu bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà được thành lập ngày 15 tháng 12 năm 2005 theo quyết định 98/2005/QĐ-UBND, với tổng diện tích 20,978.3 ha[1]. Bài đưa tin của Tuổi Trẻ vào tháng 2 năm 2024 làm tròn diện tích thành hơn 19,000 ha[4], một con số thấp hơn con số mà Wikipedia tiếng Việt lấy từ quyết định thành lập[1].
Các cuộc khảo sát ghi nhận khoảng 592 loài thực vật có mạch thuộc 401 chi và 120 họ, trong đó 73 loài là dương xỉ và các nhóm gần gũi, 8 loài là thực vật hạt trần và 511 loài là thực vật có hoa, cùng với 255 loài động vật thuộc 88 họ gồm thú, chim, bò sát và lưỡng cư[1]. Việc quản lý thuộc về sở của tỉnh phụ trách tài nguyên và môi trường[1].
Trạm nghiên cứu của Yersin
Alexandre Yersin, nhà vi khuẩn học sáng lập Viện Pasteur tại Nha Trang, bắt đầu xây dựng một trạm nghiên cứu trên Hòn Bà vào năm 1915 ở độ cao khoảng 1,500 m[1]. Ông đã trồng ở đó cây canh ki na Cinchona ledgeriana, nhập từ Nam Mỹ, loại cây mà vỏ của nó là nguồn cung cấp quinine[1].
Ngôi nhà gỗ của Yersin đã được xây dựng lại trên nền móng ban đầu[1]. Một chuyến thăm được Tuổi Trẻ đưa tin vào tháng 6 năm 2024 mô tả các bức ảnh và tài liệu về cuộc đời ông ở tầng trệt, cùng với bàn làm việc, một chiếc ghế gỗ và giường của ông ở tầng trên[3]. Vào tháng 2 năm 2024, chính quyền tỉnh đã chỉ đạo sở phụ trách văn hóa và thể thao phục dựng ngôi nhà thành một di tích lịch sử được công nhận[4].
Đường lên đỉnh núi và quy định ra vào
Một con đường dài 37 km leo từ Suối Dầu lên đến đỉnh núi[1]. Theo đề án thí điểm năm 2024, sở giao thông vận tải tỉnh được giao trách nhiệm duy tu và nâng cấp con đường này[4].
Đề án này được tỉnh Khánh Hòa phê duyệt và bắt đầu vào dịp Tết Nguyên đán năm 2024, với báo cáo đánh giá phải hoàn thành trước ngày 15 tháng 5 năm 2024[4]. Theo đề án, việc lên đỉnh núi được sắp xếp thông qua các công ty du lịch thuộc Hiệp hội Du lịch Khánh Hòa, thông qua công ty Kong Forest hoặc thông qua ban quản lý khu bảo tồn, thay vì tự do đi lại[3]. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2029 đạt hơn 10,000 lượt khách mỗi năm, trong đó khoảng 1,000 lượt là khách quốc tế, hơn 30 phần trăm lưu trú qua đêm, và doanh thu khoảng 10 tỷ đồng[4].
Câu hỏi và trả lời
Hòn Bà cao bao nhiêu?
Khu bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà được thành lập khi nào?
Vào ngày 15 tháng 12 năm 2005, theo quyết định 98/2005/QĐ-UBND, với diện tích 20,978.3 ha[1].
Alexandre Yersin đã làm gì trên Hòn Bà?
Từ năm 1915, ông điều hành một trạm nghiên cứu ở độ cao khoảng 1,500 m trên núi và trồng cây canh ki na nhập từ Nam Mỹ, nguồn cung cấp quinine[1].
Nguồn
Mọi số liệu trong bài viết này đều được trích dẫn từ một trong các trang sau, liệt kê theo thứ tự lần đầu được sử dụng, kèm ngày trang đó được đọc.
Xem thêm
- Alexandre YersinNhân vật
- Đèo Khánh LêĐèo
- Sông Cái Nha TrangSông
- Vườn quốc gia Núi ChúaKhu bảo tồn
- Đèo CảĐèo